İşe iade davasında 6 aylık kıdem, işçinin aynı işverene bağlı olarak iş sözleşmesiyle çalıştığı sürelerin toplanmasıyla hesaplanır. Aynı işverenin bir ya da farklı işyerlerinde geçen dönemler birleştirilir. Süre, işe fiilen başlanan günden fesih bildiriminin işçiye ulaştığı güne kadar sayılır. Farklı şirketlerde geçen hizmet ve öğrenci stajı ise kural olarak sayılmaz, ancak bunun önemli istisnaları vardır. Bu yazıda işe iade için 6 aylık kıdem hesaplamasını, önceki çalışmaların kıdeme eklenip eklenmediğini ve kıdemi sınırda olan işçilerin en sık sorduğu soruları örneklerle ele alıyoruz.
Kısaca
- Altı aylık kıdem, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır.
- Kıdem, işe fiilen başlanan günden fesih bildiriminin işçiye ulaştığı güne kadar sayılır; ihbar süresi kural olarak eklenmez.
- Deneme süresi ve sözleşmenin askıda olduğu rapor dönemleri kıdeme dahildir.
- Grup şirketlerinde geçen süre kural olarak ayrı işveren nezdinde sayılır; işyeri devri, muvazaa veya birlikte istihdam varsa birleştirilebilir.
- Zorunlu öğrenci stajı kıdeme sayılmaz; ancak staj adı altında fiilen işçi gibi çalıştırılma ispatlanırsa bu süre kıdeme eklenebilir.
İşe iade için 6 aylık kıdem nasıl hesaplanır?
İşe iade için 6 aylık kıdem, işçinin aynı işverenle kurduğu iş sözleşmesine dayalı tüm çalışma sürelerinin toplanmasıyla hesaplanır. Başlangıç noktası işe fiilen başlama tarihidir. Bitiş noktası ise fesih bildiriminin işçiye ulaştığı andır. Bu iki tarih arasındaki süre altı ayı doldurmuşsa kıdem şartı sağlanmış olur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesi, iş güvencesinden yararlanmak için en az otuz işçi çalıştırılan işyerini, belirsiz süreli iş sözleşmesini ve en az altı aylık kıdemi arar. Aynı madde, altı aylık kıdemin aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanacağını da açıkça düzenler. Yer altı işlerinde çalışan işçiler için kıdem şartı aranmaz.
Kıdem şartı tek başına yeterli değildir. Diğer koşulların tamamını görmek için işe iade davası şartları rehberine de göz atmanızı öneririz. Bu yazıda yalnızca kıdem hesabına ve önceki çalışmaların bu hesaba etkisine odaklanıyoruz.
Başlangıç tarihi: SGK girişi mi, fiili işe başlama mı?
Kıdemin başlangıcı, işçinin işverenin emir ve talimatı altında fiilen çalışmaya başladığı gündür. SGK işe giriş bildirgesi bu tarihin en güçlü delilidir, ama tek delil değildir. Sigorta girişi geç yapılmışsa önceki çalışma tanık, yazışma, banka kayıtları, giriş kartı kayıtları ve iş e-postalarıyla ispat edilebilir.
Örneğin işçi 1 Şubat'ta fiilen çalışmaya başlamış, ama sigorta girişi 1 Mart'ta yapılmış olabilir. Bu durumda Şubat ayının ispatı, altı ayın dolup dolmadığını doğrudan belirleyebilir. Sınırda olan dosyalarda bu bir aylık fark çoğu zaman davanın kaderini belirler.
Bitiş tarihi: fesih bildiriminin ulaştığı an
Yargıtay uygulamasında altı ayın dolup dolmadığı, fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihe göre belirlenir. İhbar süresinin kıdeme eklenerek altı ayın tamamlanması kural olarak kabul görmez. Yani işveren ihbar süresine ait ücreti peşin ödeyip sözleşmeyi hemen feshetmişse, ihbar süresi kıdeme sayılmaz.
Somut bir örnek verelim: İşe 10 Mart'ta başlayan işçinin altı aylık kıdemi 10 Eylül'de dolar. Fesih bildirimi 8 Eylül'de tebliğ edilmişse, işçinin ihbar süresi bu tarihten sonra devam etse bile iş güvencesi kapsamına girmesi kural olarak mümkün olmaz. Bildirim 11 Eylül'de ulaşmışsa kıdem şartı sağlanmış olur.
Deneme süresi, rapor ve izin dönemleri
Deneme süresi iş sözleşmesinin bir parçasıdır. Bu nedenle deneme süresinde geçen günler altı aylık kıdeme dahildir. İş Kanunu'na göre deneme süresi en fazla iki ay olabilir, toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir.
Hastalık raporu, yıllık izin ve sözleşmenin askıda kaldığı diğer dönemlerde iş ilişkisi sona ermez. Bu süreler de kural olarak kıdeme sayılır. Uzun süreli ücretsiz izin dönemleri ise tartışmalı olabilir; ücretsiz iznin kimin talebiyle ve hangi koşullarda verildiği somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
Aynı işverende aralıklı çalışmalar 6 aylık kıdeme eklenir mi?
Aynı işverende aralıklı çalışmalar, İş Kanunu'nun 18. maddesindeki birleştirme kuralı gereği kural olarak 6 aylık kıdeme eklenir. İşçi işten ayrılıp bir süre sonra aynı işverenin yanında yeniden işe başlamışsa, önceki ve sonraki dönemler toplanarak altı aylık sürenin dolup dolmadığı değerlendirilir.
Bu kural, özellikle sezonluk ya da proje bazlı çalışan, birkaç kez ayrılıp dönen işçiler için önemlidir. Kanun metni birleştirmeden söz ettiği için tek tek dönemlerin altı aydan kısa olması, toplamın altı ayı geçtiği durumlarda iş güvencesini engellemez.
Örnek hesaplama
Aşağıdaki tablo, aralıklı çalışan bir işçinin kıdeminin nasıl toplandığını gösterir:
| Dönem | Tarih aralığı | Süre |
|---|---|---|
| 1. çalışma | 1 Ocak – 30 Nisan | 4 ay |
| Ara dönem | 1 Mayıs – 31 Ağustos | Sayılmaz |
| 2. çalışma | 1 Eylül – 15 Kasım (fesih tebliği) | 2,5 ay |
| Toplam kıdem | 6,5 ay |
Bu örnekte ikinci dönem tek başına altı aydan kısadır. Ancak iki dönem birleştirildiğinde toplam kıdem altı buçuk aya ulaşır ve işçi kıdem şartını sağlar. Aradaki dört aylık boşluk ise hesaba katılmaz; çünkü bu sürede iş sözleşmesi yoktur.
Önceki dönemin nasıl sona erdiği önemli mi?
Kıdem tazminatında, önceki dönem için tazminat ödenmişse o süre yeniden hesaba katılmaz. İş güvencesindeki altı aylık kıdem ise farklı bir amaca hizmet eder ve kanundaki birleştirme kuralı bu ayrımı yapmaz. Bu nedenle önceki dönemin istifa ile ya da tazminat ödenerek bitmesi, altı aylık kıdem hesabında birleştirmeyi kendiliğinden engellemez.
Yine de aradaki sürenin çok uzun olması, önceki dönemin farklı bir tüzel kişide geçmesi veya işverenin değişmiş olması sonucu değiştirebilir. Bu tür ayrıntılar dosya bazında incelenmeli, emsal yargı kararları ışığında değerlendirilmelidir.
Zincirleme belirli süreli sözleşmeler
İş güvencesi belirsiz süreli sözleşmelerde uygulanır. Ancak esaslı bir neden olmadan art arda yapılan belirli süreli sözleşmeler, İş Kanunu'nun 11. maddesi gereği başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Örneğin üçer aylık sözleşmelerle aralıksız iki yıl çalışan bir işçinin tüm hizmeti tek ve belirsiz süreli bir iş ilişkisi gibi değerlendirilebilir.
Bu durumda hem sözleşmenin niteliği hem de kıdemin hesabı işçi lehine sonuçlanabilir. Sözleşme metinlerini, yenileme tarihlerini ve her yenilemede yapılan işin değişip değişmediğini saklamak bu nedenle büyük önem taşır.
Grup şirketleri, işyeri devri, alt işveren ve stajda geçen süre kıdeme sayılır mı?
Grup şirketlerinde geçen süre, her şirket ayrı tüzel kişilik ve dolayısıyla ayrı işveren olduğu için kural olarak 6 aylık kıdeme eklenmez. Ancak işyeri devri, muvazaalı geçiş, birlikte istihdam veya organik bağ bulunan durumlarda farklı şirketlerdeki hizmet birleştirilebilir. Staj ise niteliğine göre değerlendirilir.

Grup şirketleri arasında geçiş
Kanundaki birleştirme kuralı “aynı işveren” ifadesini kullanır. Aynı holdinge bağlı A Şirketi ile B Şirketi, hukuken ayrı işverenlerdir. Bu nedenle A Şirketi'nde dört ay, B Şirketi'nde üç ay çalışan bir işçinin kıdemi, kural olarak B Şirketi bakımından üç ay olarak kabul edilir.
Bununla birlikte Yargıtay, şirketler arasında organik bağ bulunan durumlarda farklı yaklaşabilmektedir. Aşağıdaki işaretler birlikte varsa birleştirme talebi güçlenir:
- İşçinin aynı işi, aynı yerde, aynı yöneticiye bağlı olarak yapmaya devam etmesi,
- Şirketler arası geçişin işçinin talebiyle değil, işverenin yönlendirmesiyle yapılması,
- Çıkış ve giriş işlemlerinin aynı gün ya da arada boşluk olmadan yapılması,
- Şirketlerin ortaklık yapısı, yönetimi veya insan kaynakları biriminin ortak olması,
- İşçinin aynı anda birden fazla şirkete hizmet vermesi (birlikte istihdam).
Kâğıt üzerinde şirket değiştirilerek işçinin kıdeminin sıfırlanmak istendiği izlenimi veren durumlarda, bu geçiş muvazaalı kabul edilebilir. Muvazaa ispatlanırsa önceki şirkette geçen süre de kıdeme eklenir. Şirketler arası bu tür yapılanmalar ticari açıdan da hukuki sorumluluk doğurabildiğinden, işverenlerin bu konuda önceden destek alması yararlıdır.
İşyeri devri halinde kıdem
İşyeri veya işyerinin bir bölümü başka bir işverene devredildiğinde, iş sözleşmeleri devralan işverene geçer. İş Kanunu'nun 6. maddesine göre devralan işveren, hizmet süresine bağlı haklarda işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihi esas almak zorundadır.
Örneğin işçi devreden şirkette beş ay, devralan şirkette iki ay çalışmışsa, toplam yedi aylık kıdemi vardır. Devralan işveren, “bizim yanımızda yalnızca iki ay çalıştı” savunmasıyla iş güvencesini dışlayamaz. Şirket birleşmeleri ve satın almalarda da benzer bir değerlendirme yapılır.
Alt işverenden asıl işverene geçiş
Alt işveren (taşeron) işçisi, kural olarak alt işverenin işçisidir ve kıdemi alt işveren nezdinde hesaplanır. Alt işverenler değişse de işçi aynı işyerinde kesintisiz çalışıyorsa, sonraki alt işverenlerin önceki süreyi devraldığı kabul edilebilir.
Asıl işveren-alt işveren ilişkisi muvazaalı ise işçi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır. Bu durumda alt işveren kaydında geçen süre de asıl işveren bakımından kıdeme eklenir. Muvazaanın tespiti için yapılan işin asıl iş mi, yardımcı iş mi olduğu ve işçiyi fiilen kimin yönettiği belirleyicidir.
Staj ve destekli programlar kıdeme dahil mi?
Mesleki eğitim mevzuatı kapsamında yapılan zorunlu öğrenci stajı bir iş sözleşmesine dayanmaz. Stajyer öğrenci, eğitim amacıyla işletmede bulunur. Bu nedenle zorunlu staj süresi kural olarak işe iade için gereken altı aylık kıdeme sayılmaz.
İŞKUR'un işbaşı eğitim programı gibi destekli programlarda da katılımcı, programın kendi kuralları gereği işçi statüsünde değerlendirilmez. Program sonrasında aynı işverende işçi olarak devam edilirse, kıdem kural olarak iş sözleşmesinin başladığı tarihten itibaren hesaplanır.
Ancak isim değil, fiili durum belirleyicidir. “Stajyer” adı altında:
- Eğitim içeriği olmadan sıradan bir çalışan gibi iş görülmüşse,
- Düzenli ücret ödenmiş, mesai ve iş takibi yapılmışsa,
- Okul ya da program bağlantısı olmayan, mezun bir kişi çalıştırılmışsa,
bu ilişki gerçekte bir iş sözleşmesi olarak nitelendirilebilir. Böyle bir durumda “staj” dönemi de kıdeme eklenebilir. Bunun için iş tanımı, yazışmalar, ödeme kayıtları ve tanık beyanları gibi delillerin toplanması gerekir.
Sık sorulan sorular
Altı ayım birkaç gün eksikse dava açabilir miyim?
Kıdem şartı eksikse işe iade davası kural olarak reddedilir. Ancak önce fiili işe başlama tarihinin, sigorta girişinden önceki çalışmaların ve önceki dönemlerin doğru hesaplandığından emin olun. Birkaç günlük farkın çoğu zaman ispat edilebilecek bir önceki çalışmadan kaynaklandığı görülür.
İşveren altı ay dolmadan beni bilerek çıkardıysa ne olur?
İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçinin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmişse, İş Kanunu'nun 17. maddesine göre bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı istenebilir. Altı ayın dolmasına çok az kala, somut bir gerekçe olmadan yapılan fesihler bu açıdan değerlendirilmelidir. Bu durumda işe iade değil, tazminat talebi gündeme gelir.
Kıdem hesabında iş günü mü, takvim günü mü esas alınır?
Altı aylık süre, takvim üzerinden ay olarak hesaplanır. Hafta tatilleri, resmi tatiller ve sözleşmenin devam ettiği izin günleri ayrıca düşülmez. Hesap, işe başlama gününden altı ay sonraki aynı güne göre yapılır.
Kıdem şartını kim ispat eder?
İş güvencesi şartlarını taşıdığını ispat yükü kural olarak işçidedir. SGK hizmet dökümü bu konuda temel delildir. Kayıt dışı veya farklı şirket üzerinden gösterilen çalışmalar için ise tanık, yazışma ve banka kayıtları gibi ek deliller sunulmalıdır.
Kıdemi sınırda olan işçi ne yapmalı?
Kıdemi sınırda olan işçi, fesih bildirimini aldığı gün tüm çalışma geçmişini belgelerle çıkarmalı ve bir aylık arabuluculuk başvuru süresini kaçırmamalıdır. Önceki dönemler, grup şirketleri, işyeri devri ve fiili staj süreleri birlikte değerlendirildiğinde, ilk bakışta eksik görünen kıdemin çoğu zaman tamamlandığı görülür.
Aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayın:
- Fesih bildirimini saklayın: Bildirimin size ulaştığı tarihi gösteren yazı, e-posta veya tebligatı muhafaza edin; kıdemin bitiş tarihi buna göre belirlenir.
- SGK hizmet dökümünü alın: e-Devlet üzerinden işyeri bazında hizmet dökümünü indirin ve giriş-çıkış tarihlerini kontrol edin.
- Önceki çalışmaları listeleyin: Aynı işverende, grup şirketlerinde, devreden işverende veya alt işveren kaydıyla geçen tüm dönemleri tarihleriyle yazın.
- Sigortasız günleri belgeleyin: İşe başlama gününü gösteren mesaj, e-posta, giriş kartı veya tanıkları not edin.
- Sözleşmelerinizi inceleyin: Belirli süreli sözleşmelerin art arda yenilenip yenilenmediğini kontrol edin.
- Süreyi kaçırmayın: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurun; arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açın.
Önemli: Bir aylık arabuluculuk başvuru süresi hak düşürücü niteliktedir. Kıdeminizin yetip yetmediğinden emin olmasanız bile bu süreyi beklemeden değerlendirin; süre geçtikten sonra haklı olsanız dahi işe iade talebinde bulunamazsınız.
İşe iade kararı alındıktan sonra işveren işçiyi işe başlatmazsa, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti gündeme gelir. Bu alacakların ödenmemesi halinde ilamın icrası için bir istanbul icra avukatı ile takip sürecinin planlanması tahsilatı hızlandırır.
Özetle: İşe iade için 6 aylık kıdem, aynı işverende geçen tüm iş sözleşmesi dönemleri birleştirilerek, fiili işe başlama tarihinden fesih bildiriminin ulaştığı ana kadar hesaplanır. Deneme süresi ve askı dönemleri dahildir. İhbar süresi, ayrı şirketlerde geçen hizmet ve gerçek öğrenci stajı kural olarak dahil değildir; işyeri devri, muvazaa ve fiili işçilik halleri ise istisna oluşturur. Kıdeminiz sınırdaysa dosyanızı süre geçmeden deneyimli bir İstanbul işe iade avukatı ile değerlendirin; önceki çalışmalarınızın doğru hesaplanması, davanın açılıp açılamayacağını belirleyen en kritik adımdır.