Ticaret hukuku, tacirlerin ve ticari işletmelerin faaliyetlerini, ticari sözleşmeleri, kıymetli evrakı ve ticari işlerden doğan uyuşmazlıkları düzenleyen hukuk dalıdır. Temel kaynağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’dur; 5941 sayılı Çek Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu da bu alanda sıklıkla uygulanır.
Ticari ilişkilerde sözleşmelerin baştan doğru kurulması, süreli bildirimlerin zamanında yapılması ve kayıtların düzenli tutulması, olası uyuşmazlıklarda belirleyici rol oynar.
Ticari İş ve Ticari Dava Kavramları
Bir ticari işletmeyi ilgilendiren tüm işlem ve fiiller ticari iş sayılır (TTK m.3). Ticari davalar ise kanunda sayılan mutlak ticari davalar ile her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren hususlardan doğan davalardır (TTK m.4).
- Ticari davalara asliye ticaret mahkemeleri bakar.
- Tacir, ticaretine ilişkin faaliyetlerinde basiretli bir iş insanı gibi davranmakla yükümlüdür (TTK m.18).
- Tacirler arasında temerrüt, sözleşmenin feshi veya dönme amacıyla yapılacak ihbar ve ihtarlar noter, iadeli taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı KEP ile yapılmalıdır.
Ticari Sözleşmeler
Ticari ilişkilerde sık kullanılan sözleşmelerin hazırlanması ve uyuşmazlık hâlinde yorumlanması, ticaret hukukunun önemli bir parçasıdır:
- Satış, tedarik ve bayilik sözleşmeleri
- Acentelik ve distribütörlük sözleşmeleri (sona ermede denkleştirme talebi gündeme gelebilir)
- Hizmet, eser ve yazılım geliştirme sözleşmeleri
- Kira, leasing ve franchise sözleşmeleri
- Gizlilik ve rekabet yasağı sözleşmeleri
Ticari satımda ayıp ihbarı
Ticari satımda alıcı, teslim aldığı malı gözden geçirmek ve açık ayıpları teslimden itibaren iki gün içinde satıcıya bildirmek zorundadır. Gözden geçirmekle belirlenemeyecek ayıplar için mal sekiz gün içinde incelenmeli veya incelettirilmelidir (TTK m.23). Gizli ayıplarda bildirim, ayıbın ortaya çıkmasından sonra gecikmeksizin yapılmalıdır. Sürelere uyulmaması, ayıptan doğan hakların kaybına yol açabilir.
Çek, Bono ve Kıymetli Evrak
Çek, bono (emre yazılı senet) ve poliçe, ticari hayatta en sık kullanılan kıymetli evraktır. Bu belgelere dayalı alacaklar için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir; bu takipte borçlunun itiraz süresi beş gündür.
- Karşılıksız çek hâlinde çek hesabı sahibi hakkında 5941 sayılı Kanun kapsamında şikâyet yoluna gidilebilir.
- Kambiyo senedinin şekil şartlarını taşıyıp taşımadığı, takibin türünü doğrudan etkiler.
- Senet kaybı veya çalınması hâlinde iptal davası açılabilir.
Ayrıntılar için karşılıksız çek sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Haksız Rekabet ve Ticari İtibar
Rakiplerle veya tedarikçilerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen, aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı her türlü davranış ve ticari uygulama haksız rekabet oluşturabilir (TTK m.54 vd.). Haksız rekabete maruz kalan kişi:
- Fiilin haksız olup olmadığının tespitini,
- Haksız rekabetin men’ini,
- Sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve
- Kusur varsa maddi ve manevi zararının tazminini isteyebilir.
Marka ve ticaret unvanına ilişkin uyuşmazlıklar için marka hukuku sayfamız da yol gösterici olabilir.
Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk
Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir. Ayrıntılar için ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk sayfamıza bakabilirsiniz.
| Uyuşmazlık | İzlenebilecek yol |
|---|---|
| Fatura ve cari hesap alacağı | Arabuluculuk, ardından dava veya ilamsız icra takibi |
| Çek / bono alacağı | Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip |
| Sözleşmeye aykırılıktan tazminat | Arabuluculuk, ardından asliye ticaret mahkemesinde dava |
| Haksız rekabet (men ve tespit) | Asliye ticaret mahkemesinde dava, gerekirse ihtiyati tedbir |
Şirket yapılanmasına ilişkin konular için şirketler hukuku, borçlu şirketin mali sıkıntıya girmesi hâlinde konkordato sayfalarımızı da inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ticari alacak için hemen icra takibi başlatılabilir mi?
Evet. Arabuluculuk dava şartı, dava açılmasına ilişkindir; ilamsız icra takibi başlatmak için arabulucuya başvurmak gerekmez. Ancak borçlunun itirazı üzerine itirazın iptali davası açılacaksa, bu davadan önce arabuluculuğa başvurulmalıdır.
Ticari defterler delil olarak kullanılabilir mi?
Usulüne uygun tutulan ticari defterler, tacirler arasındaki ticari işlerden doğan uyuşmazlıklarda kanunda belirtilen şartlarla delil olarak kullanılabilir.
Ticari işlerde hangi faiz uygulanır?
Taraflar arasında kararlaştırılmamışsa ticari işlerde, temerrüt hâlinde avans faizi oranına kadar faiz talep edilebilir.
Distribütörlük sözleşmesi sona erdiğinde tazminat istenebilir mi?
Koşulları varsa acentelik hükümlerine kıyasen denkleştirme talebi gündeme gelebilir. Sözleşme süresi, müşteri portföyü ve fesih biçimi bu değerlendirmede önemlidir.
Ticari ilişkilerde sözleşme hükümleri, yazışmalar ve kayıtlar birlikte değerlendirilmelidir. Somut durumunuzla ilgili bilgi almak için Kartal’daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz.