TR EN

Dolandırıcılık uyarısı: Adımız ve fotoğraflarımız kullanılarak WhatsApp üzerinden “uzlaştırmacı, arabulucu, savcılık, mahkeme evrakı” adı altında para talep edilmektedir. Bu girişimlere itibar etmeyiniz; mağdur olanların en yakın savcılığa başvurmasını rica ederiz.

Bilgi notu

VERBİS Kaydı Nasıl Yapılır? Envanter ve Başvuru Adımları

10 dk okuma · Yayın: · İçerik düzenleme:

VERBİS kaydı nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şu: Önce kişisel veri işleme envanterinizi hazırlarsınız. Sonra saklama ve imha sürelerini belirler, bir irtibat kişisi atarsınız. En son Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi'ne (VERBİS) girip envanterdeki bilgileri bildirim ekranlarına aktarırsınız. Ekranları doldurmak çoğu zaman birkaç saat sürer. Asıl iş, oraya girilen bilgilerin doğru olması ve şirketin gerçek veri akışıyla örtüşmesidir. Bu yazıda her adımı örneklerle anlatıyor, sık yapılan bildirim hatalarını ve avukat desteğinin gerçekten fark yarattığı noktaları gösteriyoruz.

Kısaca

  • VERBİS kaydı, KVKK'nın 16. maddesine göre kural olarak zorunludur. Kurul kararlarıyla belirlenen eşiklerin altında kalan bazı veri sorumluları ise muaftır.
  • Kayıttan önce kişisel veri işleme envanteri ile saklama ve imha süreleri hazır olmalıdır, çünkü sisteme girilen bilgiler bu belgelerden aktarılır.
  • Tüzel kişilerde önce bir irtibat kişisi atanır, bildirimi de bu kişi kendi kimlik doğrulamasıyla sisteme girer.
  • Kayıt bir kez yapılıp bırakılmaz. Veri işleme faaliyetlerindeki değişiklikler de sicile işlenmelidir.
  • Muafiyet yalnızca sicil kaydını kaldırır. Aydınlatma, açık rıza ve veri güvenliği yükümlülükleri olduğu gibi devam eder.

VERBİS Kaydı Kimler İçin Zorunludur?

VERBİS kaydı, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 16. maddesine göre kişisel veri işleyen gerçek ve tüzel kişiler için kural olarak zorunludur. Ancak Kişisel Verileri Koruma Kurulu, çalışan sayısı ve yıllık mali bilanço toplamı belirli eşiklerin altında kalan ve ana faaliyeti özel nitelikli veri işlemek olmayan veri sorumlularını bu yükümlülükten muaf tutmuştur.

Muafiyet eşikleri Kurul kararlarıyla belirlenmiş ve zaman içinde güncellenmiştir. Bu yüzden bir yıl önce muaf olan bir şirket, büyüdükçe ya da eşikler değiştikçe kayıt yükümlüsü hâline gelebilir. Eşiklerin güncel hâlini başvurudan önce Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun resmî internet sitesindeki Kurul kararlarından kontrol etmek gerekir. Rakamı eski bir blog yazısından ya da tanıdık tavsiyesinden almak sık görülen bir hatadır.

Eşiklere bakılmaksızın kayıt yükümlüsü olanlar

Bazı veri sorumluları, çalışan sayısı veya bilanço büyüklüğü ne olursa olsun VERBİS'e kayıt olmak zorundadır. Kurul kararlarında öne çıkan iki grup şunlardır:

  • Ana faaliyet konusu özel nitelikli kişisel veri işlemek olanlar: Sağlık verisi işleyen özel klinikler, laboratuvarlar veya biyometrik veriyle hizmet veren işletmeler bu gruba girebilir.
  • Yurt dışında yerleşik veri sorumluları: Türkiye'deki kişilerin verilerini işleyen yabancı şirketler, sicile Türkiye'de yerleşik bir temsilci aracılığıyla kaydolur.

Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı ortaklı şirketlerde VERBİS süreci çoğunlukla şirket kuruluşu ve sözleşme yapılanmasıyla birlikte ele alınır. Bu tür yapılarda İngilizce hizmet veren bir business lawyer ile temsilci ataması, grup içi veri aktarımı ve sicil kaydı aynı plan içinde kurgulanabilir.

Muafiyet kontrolü için sorulacak sorular

  • Son yıl itibarıyla yıllık çalışan sayımız ve mali bilanço toplamımız güncel Kurul eşiklerinin altında mı?
  • Ana faaliyetimiz sağlık, biyometri, genetik veya başka bir özel nitelikli veri kategorisini işlemeye mi dayanıyor?
  • Kurul kararlarıyla belirli koşullarla istisna tutulan bir meslek grubunda mıyız? Örneğin noterler, avukatlar ve mali müşavirler belli kapsamda bu gruptadır.
  • Grup şirketi isek her tüzel kişiyi ayrı ayrı mı değerlendirdik?

Önemli istisna: VERBİS muafiyeti yalnızca sicile kayıt yükümlülüğünü kaldırır. Aydınlatma metni hazırlamak, gerektiğinde açık rıza almak, veri güvenliği tedbirlerini almak ve ilgili kişi başvurularını yanıtlamak gibi yükümlülükler muaf veri sorumluları için de geçerlidir.

Kişisel Veri İşleme Envanteri Nasıl Hazırlanır?

Kişisel veri işleme envanteri, şirketin hangi süreçte, kimin, hangi verisini, hangi amaç ve hukuki sebeple işlediğini, kime aktardığını ve ne kadar sakladığını gösteren ayrıntılı tablodur. VERBİS'e girilen bilgilerin tamamı bu envanterden türetilir. Envanter eksikse sicil kaydı da eksik ve hatalı olur.

Uygulamada en sık görülen yanlış, envanteri hukuk veya bilgi işlem biriminin tek başına doldurmasıdır. Oysa veri akışını en iyi, o veriyle her gün çalışan departman bilir. İnsan kaynakları aday özgeçmişlerinin nerede tutulduğunu, muhasebe faturaların kime gönderildiğini, satış ekibi müşteri listesinin hangi yazılımda durduğunu en doğru şekilde anlatır.

Envanterde bulunması gereken temel alanlar

  • Süreç adı: Örneğin işe alım, bordro, müşteri sipariş yönetimi, ziyaretçi kaydı, kamera ile güvenlik izleme.
  • Veri konusu kişi grubu: Çalışan, çalışan adayı, müşteri, potansiyel müşteri, tedarikçi yetkilisi, ziyaretçi.
  • Veri kategorileri: Kimlik, iletişim, özlük, finans, müşteri işlem, görsel kayıt, sağlık gibi kategoriler.
  • İşleme amacı: Verinin neden işlendiği somut biçimde yazılmalıdır. "Faaliyetlerin yürütülmesi" gibi genel ifadeler yeterli değildir.
  • Hukuki sebep: KVKK'nın 5. maddesindeki (özel nitelikli verilerde 6. maddesindeki) işleme şartlarından hangisine dayanıldığı.
  • Alıcı grupları: Verinin aktarıldığı kamu kurumları, iş ortakları, muhasebe firması, bulut hizmet sağlayıcısı gibi kişi ve kurumlar.
  • Yurt dışına aktarım: Sunucu veya e-posta altyapısı yurt dışındaysa bu da aktarım olarak değerlendirilebilir.
  • Azami saklama süresi ve alınan teknik ve idari tedbirler.

Departman bazlı veri haritası çıkarma

  1. Her departmandan bir sorumlu belirleyin ve kısa bir veri toplama formu gönderin.
  2. Formda "Hangi formları dolduruyorsunuz, hangi yazılımları kullanıyorsunuz, hangi dosyaları kime gönderiyorsunuz?" gibi pratik sorular sorun.
  3. Yanıtları süreç bazında birleştirin. Aynı veri birden fazla süreçte kullanılıyorsa her süreç için ayrı satır açın.
  4. Kâğıt ortamdaki verileri unutmayın: ziyaretçi defteri, arşivdeki personel dosyaları ve imzalı sözleşmeler de envantere girer.
  5. Taslağı departman sorumlusuyla birlikte gözden geçirip onaylatın.

Örnek envanter satırı

Aşağıdaki tablo, orta ölçekli bir ticari işletmede iki sürecin envantere nasıl yazılabileceğini gösteren temsilî bir örnektir. Her şirketin süreleri ve hukuki sebepleri kendi faaliyetine göre ayrıca belirlenmelidir.

Süreç Kişi grubu Veri kategorisi Amaç Alıcı Saklama
Bordro Çalışan Kimlik, özlük, finans Ücret ödemesi ve yasal bildirimler Yetkili kamu kurumları, bankalar Mevzuattaki süre ve zamanaşımı dikkate alınarak
Güvenlik kamerası Ziyaretçi, çalışan Görsel kayıt Fiziksel mekân güvenliği Talep hâlinde yetkili merciler Şirketin politikada belirlediği kısa süre

Saklama ve imha süreleri nasıl belirlenir?

Saklama süresi belirlenirken önce ilgili mevzuatta öngörülen bir süre olup olmadığına bakılır. Örneğin Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesi, ticari defter ve belgelerin on yıl saklanmasını öngörür. Mevzuatta süre yoksa verinin işlenme amacı ve olası uyuşmazlıklardaki zamanaşımı süreleri birlikte değerlendirilir.

Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik, sicile kayıt yükümlüsü veri sorumlularının bir kişisel veri saklama ve imha politikası hazırlamasını öngörür. Yönetmeliğe göre periyodik imha aralığı altı ayı geçemez. Bu nedenle VERBİS'e yazacağınız azami saklama süreleri, politikadaki sürelerle birebir aynı olmalıdır. Pratik ipucu: Süreleri envanter, politika ve VERBİS kaydında aynı tablodan kopyalayın. Üç belge arasındaki tutarsızlık, denetimde ilk dikkat çeken konulardan biridir.

VERBİS Kaydı Adım Adım Nasıl Yapılır?

VERBİS kaydı sırasıyla şu adımlarla yapılır: veri sorumlusunun yetkilisi bir irtibat kişisi tanımlar, irtibat kişisi kimlik doğrulamasıyla sisteme giriş yapar, veri sorumlusu bilgilerini kontrol eder, envanterdeki veri kategorilerini, amaçları, alıcı gruplarını, saklama sürelerini ve güvenlik tedbirlerini bildirim formuna aktarır ve bildirimi onaylayarak tamamlar.

Dizüstü bilgisayarda çevrim içi kayıt formu doldurulan ofis ortamı

Sistem ekranları ve giriş yöntemleri zaman içinde güncellenebilir. Bu yüzden başvurudan önce Kurumun VERBİS ekranında yayımladığı güncel kullanım kılavuzunu okumak gerekir. Aşağıdaki adımlar uygulamada izlenen genel akışı anlatır.

1. İrtibat kişisinin belirlenmesi ve atanması

İrtibat kişisi, veri sorumlusu ile Kurum arasındaki iletişimi sağlayan gerçek kişidir. Tüzel kişilerde veri sorumlusu şirketin kendisidir. İrtibat kişisi şirketin yerine sorumluluğu üstlenmez, yalnızca iletişim ve bildirim işlemlerini yürütür. Bu ayrım önemlidir, çünkü "irtibat kişisi atadık, sorumluluk ona geçti" düşüncesi hukuken yanlıştır.

  • İrtibat kişisi, şirketin veri akışını bilen ve Kurumdan gelecek yazışmaları takip edebilecek biri olmalıdır.
  • Tüzel kişi adına yetkili temsilci, Kurumun öngördüğü yöntemle (ağırlıklı olarak e-Devlet kimlik doğrulamasıyla) sisteme girip irtibat kişisini tanımlar.
  • Yurt dışında yerleşik veri sorumlularında süreç, Türkiye'de yerleşik veri sorumlusu temsilcisi üzerinden yürür. Temsilci atama kararı ve iletişim bilgileri ayrıca hazırlanmalıdır.
  • İrtibat kişisi işten ayrılırsa yenisi gecikmeden atanmalı ve sicildeki bilgi güncellenmelidir.

2. Sisteme giriş ve veri sorumlusu bilgilerinin kontrolü

İrtibat kişisi kendi kimlik doğrulamasıyla VERBİS'e girdikten sonra ilk ekranlarda veri sorumlusunun unvanı, adresi, vergi bilgileri ve iletişim kanalları görünür. Bu bilgilerin ticaret sicilindeki güncel kayıtla örtüşüp örtüşmediğini kontrol edin. Adres değişikliği, unvan değişikliği veya birleşme gibi işlemler sonrasında eski bilgilerin kalması sık rastlanan bir eksikliktir.

3. Bildirim formunun doldurulması

  1. İşleme amaçları: Envanterde belirlediğiniz amaçları sistemdeki seçeneklerle eşleştirin. Seçenek listesinde birebir karşılık yoksa en yakın ve dürüst karşılığı seçin.
  2. Veri konusu kişi grupları: Çalışan, müşteri, ziyaretçi gibi grupları amaçlarla ilişkilendirin.
  3. Veri kategorileri: Her kişi grubu için hangi kategorinin işlendiğini işaretleyin. Özel nitelikli verileri (sağlık raporu, ceza mahkûmiyeti, biyometrik veri) mutlaka ayrı değerlendirin.
  4. Alıcı grupları ve aktarım amaçları: Verinin paylaşıldığı kişi ve kurum gruplarını, aktarım amacıyla birlikte girin.
  5. Yurt dışına aktarım: Bulut, e-posta, CRM gibi hizmetlerin sunucu konumunu kontrol ederek yurt dışına aktarılan veri kategorilerini belirtin.
  6. Azami saklama süreleri: Saklama ve imha politikanızdaki süreleri aynen aktarın.
  7. Teknik ve idari tedbirler: Yetki matrisi, erişim loglaması, şifreleme, gizlilik taahhütnamesi ve eğitim gibi gerçekten uyguladığınız tedbirleri işaretleyin.

4. Onay ve kayıt sonrası güncelleme

Bildirimi onaylamadan önce formun çıktısını alıp envanterle satır satır karşılaştırın. Onaydan sonra kayıt sicilde görünür hâle gelir. VERBİS'teki kamuya açık bilgiler, ilgili kişiler ve iş ortakları tarafından da incelenebilir.

Kayıt tamamlandıktan sonra iş bitmez. Veri Sorumluları Sicili Hakkında Yönetmelik, sicildeki bilgilerde meydana gelen değişikliklerin belirli bir süre içinde sicile işlenmesini öngörür. Yeni bir yazılıma geçmek, yeni bir hizmet sağlayıcıyla çalışmaya başlamak veya yeni bir ürün hattı için müşteri verisi toplamak gibi değişiklikleri yıllık bir kontrol listesine bağlayın.

Sık Yapılan VERBİS Bildirim Hataları Nelerdir?

Sık yapılan VERBİS bildirim hataları genellikle envanter hazırlanmadan doğrudan sisteme veri girmek, seçenek listelerinde her şeyi işaretlemek, saklama sürelerini politika ile uyumsuz yazmak, yurt dışına aktarımı görmezden gelmek ve kayıttan sonra hiçbir güncelleme yapmamaktır. Bu hatalar denetimde veya bir ilgili kişi şikâyetinde şirketin aleyhine delil hâline gelebilir.

  • Her seçeneği işaretlemek: "Eksik kalmasın" diyerek bütün veri kategorilerini veya amaçları seçmek, işlenmeyen verileri işliyormuş gibi göstermek demektir. Bu tutum ölçülülük ilkesiyle çelişir ve aydınlatma metinleriyle tutarsızlık yaratır.
  • Özel nitelikli verileri atlamak: İşe girişte alınan sağlık raporu, adli sicil kaydı veya parmak izli giriş sistemi sıklıkla unutulur. Bu veriler hem ayrı işleme şartlarına hem de ek güvenlik tedbirlerine tabidir.
  • Yurt dışı aktarımı görmemek: Yurt dışında barındırılan e-posta, bulut depolama veya pazarlama yazılımı kullanıldığı hâlde "yurt dışına aktarım yok" yazmak yaygın bir hatadır.
  • Saklama sürelerinde belirsizlik: "Süresiz" veya "gerektiği kadar" gibi ifadeler azami süre bildirimi değildir. Somut bir süre veya süreye bağlanabilir bir olay (sözleşmenin sona ermesi gibi) belirtilmelidir.
  • Taahhüt edilen tedbirlerin uygulanmaması: Sistemde "şifreleme yapılıyor" veya "sızma testi yapılıyor" diye işaretlenen bir tedbir gerçekte uygulanmıyorsa, kayıt şirketin kendi beyanına aykırı davrandığını gösterir.
  • Grup şirketlerini tek kayıtta toplamak: Her tüzel kişi ayrı veri sorumlusudur. Holding bünyesindeki şirketlerin her biri için yükümlülük ayrı değerlendirilmelidir.
  • Kaydı güncellememek: Kayıt yapıldığı gün doğru olsa bile birkaç yıl içinde fiilî durumla uyumsuz hâle gelir.

Bu hataların bir kısmı danışman veya yazılım desteğiyle giderilebilir. Hukuki sebep seçimi, özel nitelikli veri ve yurt dışı aktarım gibi konular ise hukuki yorum gerektirir. Hangi işin kime verileceğini VERBİS için avukat mı danışman mı karşılaştırmasında ayrıntılı olarak ele aldık.

KVKK'nın 18. maddesi, sicile kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı davrananlar için idari para cezası öngörür. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiği için güncel miktarı Kurumun ve Resmî Gazete'nin duyurularından kontrol etmek gerekir.

VERBİS Kaydında Hangi Noktalarda Avukat Desteği Gerekir?

VERBİS kaydında avukat desteği özellikle muafiyetin tartışmalı olduğu durumlarda, özel nitelikli veri işlendiğinde, yurt dışına veri aktarıldığında, grup şirketi veya yabancı veri sorumlusu yapısı bulunduğunda ve Kurumdan bir yazı, şikâyet ya da denetim geldiğinde gerekir. Bu noktalarda yapılan yanlış beyan sonradan düzeltilse bile şirketin uyum geçmişinde iz bırakabilir.

  • Muafiyet değerlendirmesi: Çalışan sayısı ve bilanço eşiklerine yakın şirketlerde hangi tarihin ve hangi verinin esas alınacağı tartışmalı olabilir. Hatalı "muafız" kararı, kayıt yükümlülüğünün ihlali anlamına gelebilir.
  • Hukuki sebep eşleştirmesi: Açık rızaya gereğinden fazla dayanmak, rızanın geri alınmasıyla süreci durma noktasına getirebilir. Sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülük ve meşru menfaat gibi sebeplerin doğru seçimi, envanterin hukuken en kritik kısmıdır. Bu şartları kişisel verilerin işlenme şartları sayfamızda ayrıca anlattık.
  • Yurt dışı aktarım: Aktarımın hangi araca dayandırılacağı ve gerekli bildirimlerin yapılıp yapılmayacağı, sözleşme metinleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
  • Belgeler arası tutarlılık: Envanter, saklama ve imha politikası, aydınlatma metinleri ve VERBİS kaydının aynı dili konuşması gerekir.
  • Kurum yazışmaları ve şikâyetler: İlgili kişinin şikâyeti üzerine Kurumdan bilgi talebi geldiğinde, VERBİS kaydındaki beyanlar şirketin savunmasının başlangıç noktası olur.

Uygulamada en verimli yöntem, envanteri şirket içindeki departmanlarla birlikte hazırlamak, hukuki sebep ve aktarım değerlendirmesini bir kişisel verilerin korunması avukatı ile netleştirmek, sisteme girişi de irtibat kişisine bırakmaktır. Böylece hem iş yükü dağılır hem de beyanların hukuki dayanağı güvence altına alınır.

Özetle: VERBİS kaydı birkaç ekranlık bir form gibi görünse de doğru bir kişisel veri işleme envanterine, tutarlı saklama ve imha sürelerine ve doğru atanmış bir irtibat kişisine dayanır. Önce muafiyetinizi güncel Kurul kararlarına göre kontrol edin. Sonra envanterinizi departman bazında çıkarın, süreleri politikanızla eşleştirin ve kaydı düzenli olarak güncelleyin. VERBİS kaydınızı ilk kez yapacaksanız ya da mevcut kaydınızın fiilî durumla uyumlu olup olmadığından emin değilseniz, KVKK uyum süreçlerinde deneyimli bir avukatla görüşerek envanterinizi ve sicil beyanlarınızı birlikte gözden geçirebilirsiniz.

Etiketler:verbis kaydı nasıl yapılırverbis kaydıkişisel veri işleme envanteriirtibat kişisi atamasısaklama ve imha politikasıkvkk Süreçleriverbis muafiyeti

Hukuki sürecinizle ilgili görüşmek ister misiniz?

Randevu oluşturmak için bizi arayabilir, WhatsApp’tan yazabilir veya iletişim formunu doldurabilirsiniz.

WhatsApp ile yazın